Wat is fytotherapie | Kijk op kruiden

Lijnzaad
Paardebloem
Venkel

Lijnzaad / Vlas / Linum usitatissimum:

Familie: Vlasfamilie / linaceae
Gebruikt plantdeel: zaad, uit zaad geperste olie.
Inhoudstoffen: Slijmstoffen (tot 55%), Onverzadigde vetzuren, Vezels, Water en zwelstoffen, Olie, Glycosiden, Eiwitten en enzymen
Werking: Slijmhoudend middel, Laxerend, Ontgeurt de ontlasting, Weekmakende werking op huid en slijmvliezen. Werkt heel goed bij chronische obstipatie, en kan heel lang worden voorgeschreven. De slijmstoffen en de vette olie oefenen door hun zwel- en glijvermogen een mechanisch niet prikkelende, laxerende werking uit. Het resultaat kan soms tot drie dagen op zich laten wachten. 
Uitwendig werkt het verkoelend, verzachtend, pijnstillend, weekmakend, bevordert rijpingsprocessen en werkt uittrekkend, is toe te passen op alles wat heet is zoals ontstekingen en verzweringen.

Indicatie / toepassing:
Inwendig: Alle vormen van obstipatieklachten, eveneens geschikt tijdens zwangerschap. Lijnzaad werkt bij aandoeningen van de hele slijmhuid zoals irritatie of ontstekingen in maagdarmkanaal, maagzweer, keel, blaas, voorhoofds- en bijholteontsteking. Heeft een gunstige werking op de vaatwand vanwege de aanwezigheid van talrijke onverzadigde vetzuren.
Uitwendig: Ontstoken wonden, huiduitslag, zweren, steenpuisten, psoriasis, anus scheurtje, gordelroos.

Praktisch gebruik:
Inwendig: gebroken of heel lijnzaad en / of olie.

• Medicinale thee: 1 of 2 flinke theelepels zaad net ¼ liter koud water overgieten, gedurende
  20 min. laten staan en af en toe omroeren, zonder uitpersen de vloeistof afgieten en licht verwarmen. Gebruik 3 a 4 maal daags een kop.
• Budwich papje: Om darmen te reinigen is het goed iedere morgen te gebruiken. 
  1 kop / schaaltje kwark of yoghurt
  1 of 2 eetlepels gebroken lijnzaad
  1 eetlepel lijnzaadolie
  evt. wat vers fruit erdoorheen bijvoorbeeld appel / peer / aardbeien.
  Belangrijk is dat er bij gebruik van dit papje voldoende wordt gedronken gedurende de dag (1,5 a 2 liter). 

Uitwendig:
*Lijnzaadkompres: 2 eetlepels heel lijnzaad op 1,5 liter water koken (10 min.). Gekookt lijnzaad in zakdoek of katoenen zakje op de te behandelen plaats leggen en afdekken met droge doek en wollen doek, en dit ½ uur tot 1 uur laten zitten.

Toxicologie / niet te gebruiken bij:
Niet gebruiken bij atonische darm. Bij onvoldoende vloeistofinname kan darmverstopping optreden.

Bijzonderheden: Een praktisch kruid met een spiritueel tintje.
De plant is zo oud als de menselijke geschiedenis, de herkomst is daardoor onbekend. Van het lijnzaad, ook wel bekend als vlaszaad, werd met name vroeger van alles gemaakt, zoals linnen voor kleding, garens, draad en visnetten. In Egyptische graven werden vlaszaden en van vlas geweven linnen teruggevonden. Ook wordt het gewas in de Bijbel verschillende keren genoemd.

Talrijke tradities zijn verbonden met vlas, volgens de Germaanse mythologie zou de godin Hulda de sterfelijken de kunst van het vlas spinnen en weven hebben geleerd en in de middeleeuwen geloofde men dat vlasbloemen bescherming boden tegen toverkracht. Ook nu nog worden linnen hemden of gewaden gedragen om de in de aether aanwezige ongunstige trillingen af te weren. Het linnen hemd geldt dan ook bij symbolische en cultische handelingen als het kleed der reinheid.

Het vlas gedijt alleen op zeer rijke leemachtige bodem. De eigenschappen van het kruid zijn zoet en samentrekkend. Het past bij elk temperament en bij elke constitutie. Het kruid draagt het element vuur in zich, wat wil zeggen dat het aanzet en stimuleert.

Lijnzaad is een plant die te plaatsen is onder de planeten Mars en Venus.
Mars vanwege de kracht en vurigheid, hierbij kun je denken aan de uittrekkende werking die het kruid heeft op ontstekingen en verzweringen, de vezelswerking. Venus omdat het een zacht en scheppend vermogen bezit, wat in de plant terug te zien is in de werking van de slijmstoffen het verzachtende en herstellende vermogen.

Paardebloem / Taraxacum officinalis:

Familie: Composiet
Gebruikt plantdeel: wortel en blad
Inhoudstoffen: Bitterstof, Taraxine, Choline, Inuline, vitamines
Werking: Versterkt de lever en bevordert de galfunctie, Vochtdrijvend middel dat tevens ontzoutend werkt, Reinigt bloed en lichaamsvocht, Spijsvertering bevorderend, Gunstige werking op de alvleesklier, Preventief tegen galstenen,
Mild laxerend, Werkt verkoelend, Verlaagt de bloeddruk, Vaatverwijdend

Indicatie / toepassing:
Gegeven tijdens vastenkuur of indien therapie bestaat uit reiniging is het een erg mooi middel, het heeft namelijk een drainerende werking, ontzuurt het lichaam en werkt bloedzuiverend. Het wordt vaak toegepast in voorjaarsreinigingskuren. De gunstige werking op het bindweefsel verklaart de genezende werking bij reuma en jicht.
Bij huidklachten bijvoorbeeld ontstekingen van huid met veel pus, steenpuisten, abcessen, psoriasis, eczeem, werkt het huidreinigend.
Stimuleren van de spijsvertering: bij constipatie, is opwekkend, verhoogt de werking van speeksel- en zweetklieren.
Vanwege inhoudstof inuline is het bijzonder geschikt voor diabetici, het ondersteund de alvleesklier.
Bij leverontstekingen of zwelling, het niet goed functioneren van de galwegen,
Levercirrose, preventief tegen vorming van galstenen en bij pfeiffer.
Bonkende hoofdpijn, hoge bloeddruk, rustgevend.

Praktisch gebruik:

• Als tinctuur
• Vers sap
• Als blad in salade of soep.
• Medicinale thee: 1 a 2 theelepels gesneden kruid per kop kokend water, 10 minuten laten trekken. Gebruik 2 x daags 1 kop.

Toxicologie / niet te gebruiken bij:
Bij teveel eten van verse paardebloembladeren lopen kinderen het risico op vergiftigingsverschijnselen.

Bijzonderheden:
Taraxacum is afgeleid van het Griekse taraxis, dat een oogziekte aanduidt, in de
volksgeneeskunde werd het kruid hier voor gebruikt. De betekenis van officinalis is zowel geneeskracht als erkend.
De Paardebloem met zijn vurig geel vindt je in vochtige weilanden, in bermen en zelfs tussen straatstenen. Bij voorkeur staat het kruid met zijn benen in het water en de zon op zijn bol. De stengel bevat een wit melksap, dat bitter smaakt.
In en rond de plant is nogal wat vocht, dit verklaart de verkoelende werking van de plant. Het wordt bij voorkeur ingezet bij de snel 'verhitte' mens, zo van: je hoeft maar iets te zeggen of ze staan in vuur en vlam. Dit hittebeeld komt ook in het klachtenpatroon naar voren: ontstekingen van de huid met veel pus en troep, galweg problemen, bonkende hoofdpijn, constipatie en dergelijke.
De wortel van de plant is groot en penvormig, dus goed geaard en stevig aan de materie gebonden. In de lente bevat deze veel suikers en in de herfst wel tot 40% inuline. Na het plukken wordt de stengel snel slap, wat laat zien dat de plant sterker lijkt dan hij in werkelijkheid is. Zo past de Paardebloem ook bij de mens die zich sterker voordoet dan hij / zij in werkelijkheid is. Dit staat vooral in verband met suikerziekte en nier- en blaasklachten.
De bloem is goudgeel en richt zich naar de zon, wat betekent dat het kruid de levenskracht stimuleert.
Na de bloei vormen de zaden een mooie ronde pluizenbol waar kinderen zich mee vermaken door het wegblazen van de zaadpluisjes.

De eigenschappen van de Paardebloem zijn bitter, beetje zout, zoetig en koud.
Het constitutie type waar dit kruid in eerste instantie het beste bij past is de biliaire constitutie (zie uitleg onder irisdiagnose).

De Paardebloem is een plant die moeilijk is in te delen onder een element, in de plant komen meerdere elementen tot uiting, het is niet voor niets een mooi kruid.

De plant vertoont veel analogie met de planeten Zon en Jupiter. De Zon is de bron van levenskracht, haar zetel in het lichaam is het hart. De Paardebloem is een van de composieten die toebehoort aan de Zon. De zonnekruiden bezitten en geven veel levenskracht en werken dan ook verstevigend, toniserend en schenken weerstandsvermogen. Vaak zijn deze planten bitter van smaak. Ze versterken hart, zonnevlecht en lever.
De Jupiter-kruiden hebben een ontgiftende werking, zetten de gal aan en voeren gifstoffen af via de nieren. Deze drainerende eigenschappen vindt je terug in de werking van de Paardebloem.

Venkel / Foeniculum vulgare:

Familie: Umbellifeacea /schermbloemigen
Gebruikt plantdeel: Zaad
Inhoudstoffen: Etherische olie (tot 6%), Vette olie (tot 18%), Flavonen, Diverse vitaminen en mineralen.
Werking: Versterkt de maag, Middel tegen kramp, Spijsvertering bevorderend middel, Verhoogd klierwerking, Bevorderd ophoesten van slijm, Werkt verzachtend voor ogen, Bevorderd menstruatie, Bevorderd zogproductie, Urinedrijvend, Zweetbevorderend, Koortswerend, Zowel stoppend als diarree verhelpend, Smaakverbeteraar, Keukenkruid

Indicatie / toepassing:
Darmkrampjes bij kinderen
Spijsverteringsklachten bij volwassenen zoals: maag- en darmkrampen en pijn,
gebrek aan eetlust, opgeblazenheid, windzucht, zuurbranden.
Hoofdpijn ten gevolge van slechte vertering
Gal- en leverklachten
Luchtwegklachten: bronchitis, slijmophoping, astma, hoest en kinkhoest
Pijnlijke menstruatie
Bij onvoldoende zogvorming
Ontsteking en/of irritatie van ogen en ooglidranden
Vermoeidheid van ogen met hoofdpijn, gezwollen ogen en bij traanvloed.

Praktisch gebruik:

• Medicinale thee: 1 theelepel Venkelzaad per kop kokend water, 10 minuten laten trekken. Gebruik 2 a 3 x daags een kop.
• Door het zaad gedurende 5 a 10 minuten in water te koken en het vervolgens te zeven krijg je een afkooksel, dit is te gebruiken:
  · in melk voor baby's of jonge kinderen
  · als oogbad (let op voor een te hoge temperatuur)

Toxicologie / niet te gebruiken bij:
Bij een te hoge dosis: tremor, hallucinaties, krampen, opwinding, vertraagde hartwerking, temperatuursverhoging, irritatie en/of ontsteking van de slijmvliezen in het maagdarmkanaal.
Na een stimulerende fase volgt slaperigheid.

Bijzonderheden:
Venkel is een inheemse plant in het Middellandse-Zeegebied, maar is tegenwoordig ook thuis in alle gematigde landen. Venkel wordt veel gekweekt, maar je kunt hem ook tegenkomen in het wild, op rotsen, bij zee, en op verwaarloosde terreinen. De plant heeft de voorkeur voor lichte, voedzame grond. Het fijne loof en de zaden van de Venkelplant hebben een anijsachtige geur en smaak. Culinair wordt het loof als toevoeging aan salades, sauzen en als garnering op vis gebruikt, en het zaad in gebak en bij het op zuur zetten van bijvoorbeeld augurken.

Venkel is een van onze oudst gecultiveerde planten, en werd al door de Romeinen zeer gewaardeerd. Romeinse strijders gebruikten Venkel om gezond te blijven, terwijl Romeinse dames ze aten om niet te dik te worden; het versneld de vertering van vet en moeilijk verteerbaar voedsel.
In de Middeleeuwen was Venkel een van de kruiden die op Midzomeravond boven de deur werd gehangen om boze geesten af te weren: zaad in deursloten hield spoken buiten. Ze was een van de negen heilige kruiden van de Angelsaksen vanwege de kwaadwerende eigenschappen. De desinfecterende eigenschap heeft inderdaad een ziekte werende werking.

De eigenschappen van Venkel zijn een beetje prikkelend, droog, zoet en verwarmend. Het kruid werkt stimulerend, kalmerend, herstellend en samentrekkend.
Het kruid past bij de lymfatische constitutie en bij het melancholische temperament, dit vanwege de behoefte aan warmte en waardering.
De Venkelzaden hebben gedurende de zomer zonnekracht in zich opgeslagen, waardoor de werking van het kruid heel verwarmend is en welkom is in een verkild mensenlichaam met last van koude klachten. Het past goed bij mensen die zich in de kou voelen staan. Zo zie je bijvoorbeeld bij kinderen een astma-aanval ontstaan na een ernstige terechtwijzing door een strenge ouder. Bij astma bereik je veel door het geven van warmte (liefde).

Mercurius, de planeet waartoe Venkel behoort is de 'boodschapper van de zon', mooier kan de kracht van Venkel niet omschreven worden.

Het element vuur past bij dit kruid. De uiting van het vuur element zie je terug in de werking van de etherische olie die zich in het kruid bevindt. Het verwarmt, ontspant maar zet tevens in beweging / activeert.